Derivada segundo un vector

Escolle un campo escalar z = f(x,y), un punto P e un vector v. A derivada mide como cambia f cando saímos de P na dirección de v: é a pendente da curva que deixa sobre a superficie o plano vertical que pasa por P na dirección de v.

Definición Dvf(P) = limt → 0 f(P + tv) − f(P)t Se f é diferenciábel en P Dvf(P) = ∇f(P) · v = ‖∇f‖ ‖v‖ cos θ
Arrastra para xirar a superficie
plano vertical por P na dirección de v curva de corte g(t) = f(P + t v) recta tanxente: pendente Dvf(P) vector v (no plano xy) gradiente

Mapa de curvas de nivel

Toca ou arrastra no mapa para mover P. A frecha verde é o gradiente, sempre perpendicular á curva de nivel; a laranxa é v.

O corte g(t) = f(P + t v)

A secante entre t = 0 e t = h ten pendente (f(P+hv) − f(P))/h. Cando h → 0 achégase á tanxente: iso é o límite da definición.

Derivada segundo a dirección

Curva continua: Duf(P) para cada vector unitario u = (cos θ, sen θ). Trazos: ∇f(P)·u. Se f é diferenciábel en P, as dúas coinciden e son unha sinusoide co máximo na dirección do gradiente.

Para ver con calma

A pendente dun corte

Co paraboloide, move θ. O plano vertical xira arredor de P, a curva de corte cambia e con ela a pendente da tanxente. A derivada segundo v é unha derivada dunha función dunha variable: g′(0).

Máximo, mínimo e cero

Pulsa «Apuntar v ao gradiente»: a derivada é máxima e vale ‖∇f‖‖v‖. Na dirección oposta é mínima. Na dirección da curva de nivel vale 0: alí f non cambia.

O módulo de v conta

Duplica ‖v‖ sen cambiar a dirección: a derivada duplícase, porque Dλvf = λ Dvf. Por iso a derivada direccional úsase cun vector unitario.

Cando non existe

No cono, en P = (0,0), as secantes pola dereita teñen pendente ‖v‖ e pola esquerda −‖v‖: o límite da definición non existe en ningunha dirección.

Existen todas, pero non hai fórmula

Para x²y/(x²+y²) en (0,0) existen todas as derivadas direccionais, pero non coinciden con ∇f·u: a curva non é unha sinusoide. A función non é diferenciábel en (0,0).

Un plano

Nun plano z = ax + by + c todos os cortes son rectas e a derivada segundo v é a mesma en calquera punto: av₁ + bv₂.