Cálculo II (segundo cuadrimestre). E.E. Aeronáutica e do Espazo. Campus de Ourense. Grao en Enxeñaría Aeroespacial.
Material complementario do libro «Cálculo II»: páxinas web interactivas para ver e manipular os conceptos de cada tema. Arrastra os puntos, move os controis e observa o que pasa. Funcionan no ordenador e no móbil. No libro, cada sección ten un código QR que leva directamente á web correspondente.
Abrir o índice de todas as webs nunha xanela nova
Exemplo: orientación de superficies e banda de Möbius
Todas as webs, por temas
Tema 1. Integración múltiple
- 1.1. Sumas de Riemann dobres: O volume baixo z = f(x,y) aproxímase con prismas sobre unha partición do rectángulo.
- 1.2. Teorema de Fubini: integrar por franxas: Unha integral dobre calcúlase como dúas integrais simples: cortando en franxas verticais ou horizontais.
- 1.3. Rexións de tipo I e II: cambiar a orde de integración: Describe a mesma rexión como tipo I e como tipo II; ás veces unha das ordes obriga a partir a integral.
- 1.4. Cambio a coordenadas polares e xacobiano: Un rectángulo no plano (r,θ) convértese nun sector; a súa área é aproximadamente r Δr Δθ.
- 1.5. Integrais triples: coordenadas cilíndricas e esféricas: O elemento de volume en cilíndricas (r dr dθ dz) e esféricas (ρ² sen φ dρ dφ dθ), visto como unha cuña.
- 1.6. Centro de masas e momentos de inercia: Unha lámina con densidade variábel: onde está o centro de masas e canto custa facela xirar arredor de cada eixe.
- 1.7. Integrais impropias dobres: a integral de Gauss: Integrando e^(−x²−y²) en discos e en cadrados cada vez maiores obtense ∫e^(−x²)dx = √π.
Tema 2. Campos vectoriais
- 2.1. Diverxencia: fontes e sumidoiros: Partículas arrastradas por un campo e o fluxo neto a través dun círculo: a diverxencia mide canto se expande o fluído.
- 2.2. Rotacional: a roda de paletas: Unha pequena roda posta no fluído xira coa velocidade angular (rot F)/2.
- 2.3. Campos gradiente e función potencial: Se rot F = 0 nun dominio simplemente conexo, F = ∇φ: o campo é perpendicular ás curvas de nivel de φ.
- 2.4. Coordenadas cilíndricas, esféricas e esferoidais: As superficies coordenadas que pasan por un punto e os vectores da base local, que cambian de punto a punto.
Tema 3. Integración sobre curvas
- 3.1. Traxectorias, velocidade e reparametrización: Unha curva percorrida de distintas maneiras: vectores velocidade e aceleración, e lonxitude de arco.
- 3.2. Integral de traxectoria: a área dun valado: ∫ f ds é a área da «cortina» de altura f(x,y) levantada sobre a curva.
- 3.3. Integral de liña: o traballo dun campo: Unha partícula percorre a curva; o campo axuda (compoñente tanxente positiva) ou frea, e o traballo acumúlase.
- 3.4. Campos conservativos: independencia do camiño: Varios camiños entre os mesmos puntos: o traballo só coincide se o campo é un gradiente.
- 3.5. Circulación e sustentación: Fluxo arredor dun cilindro con circulación Γ: liñas de corrente, puntos de estancamento e forza de sustentación L = ρUΓ.
Tema 4. Integración sobre superficies
- 4.1. Superficies parametrizadas: Unha malla no plano (u,v) transfórmase nunha superficie do espazo: esfera, cilindro, toro, paraboloide, helicoide.
- 4.2. Vectores tanxentes, normal e plano tanxente: Tu, Tv e o vector normal Tu × Tv nun punto móbil; puntos onde a superficie non é regular.
- 4.3. Área dunha superficie: A superficie aproxímase por paralelogramos tanxentes de área ‖Tu × Tv‖ Δu Δv.
- 4.4. Fluxo dun campo a través dunha superficie: Canto campo atravesa a superficie no sentido da normal: só conta a compoñente normal F·n.
- 4.5. Orientación de superficies e banda de Möbius: Unha normal que percorre a banda volve invertida: a banda de Möbius ten unha soa cara e non é orientábel.
- 4.6. Orientación, parametrización e signo do fluxo: Dúas parametrizacións da mesma superficie: se o xacobiano do cambio é negativo, a normal e o fluxo cambian de signo; a área non.
Tema 5. Teoremas clásicos da Análise Vectorial
- 5.1. Teorema de Green: a suma das circulacións: Partindo a rexión en cadradiños, as circulacións polos lados interiores cancélanse e só queda o bordo.
- 5.2. Green para calcular áreas: o planímetro: Debuxa unha curva pechada co rato: a súa área calcúlase só percorrendo o bordo.
- 5.3. Teorema de Stokes: superficies co mesmo bordo: O fluxo do rotacional é o mesmo para todas as superficies que comparten o bordo, e igual á circulación por el.
- 5.4. Teorema de Gauss: fluxo saínte e diverxencia: O fluxo que sae dunha superficie pechada é a integral da diverxencia no volume que encerra.
- 5.5. Diverxencia e rotacional como densidades: Fluxo por área e circulación por área nun círculo que se encolle: no límite dan div F e rot F.
- 5.6. Balance de masa nunha tobeira: Volume de control entre dúas seccións: o caudal que entra é igual ao que sae, e a velocidade aumenta onde a sección diminúe.
- 5.7. Orientacións compatíbeis en Green e Stokes: Rexións con buracos e regra da man dereita: se o bordo se percorre no sentido equivocado, o teorema falla por un signo.
Tema 6. Ecuacións diferenciais de primeira orde
- 6.1. Caída con rozamento e velocidade terminal: A EDO dv/dt = −g − ϱv: todas as solucións tenden á velocidade terminal; exemplo do salto en paracaídas.
- 6.2. Campo de direccións e curvas solución: Preme no plano para trazar a solución que pasa por ese punto; isoclinas e solucións de equilibrio.
- 6.3. Existencia e unicidade: cando falla: Solucións que se ramifican (y’ = y^(2/3)), solucións que explotan (y’ = 3x²y²) e iteradas de Picard (y’ = −2xy).
- 6.4. Familias de solucións: separábeis e lineais: Solución xeral cunha constante C; arrastrando o dato inicial elíxese a solución particular. Solucións singulares que se perden ao dividir.
- 6.5. Ecuacións exactas e factor integrante: As solucións de M dx + N dy = 0 exacta son as curvas de nivel do potencial F; se non é exacta, un factor integrante pode arranxalo.
- 6.6. Traxectorias ortogonais: Dúas familias de curvas que se cortan sempre en ángulo recto: isotermas e liñas de fluxo, equipotenciais e liñas de campo.
- 6.7. Métodos numéricos: Euler, Heun e Runge–Kutta: Aproximación da solución con paso h: erro global de orde 1, 2 e 4. Ao dividir h por 2 o erro divídese por 2, 4 e 16.
- 6.8. Baleirado dun depósito (lei de Torricelli): A h’ = −aC_d√(2gh): o depósito baleirase nun tempo finito e, unha vez baleiro, non se pode saber cando se baleirou.
Tema 7. Ecuacións diferenciais de segunda orde
- 7.1. Masa, resorte e amortecedor: m x” + c x’ + k x = 0: as raíces da ecuación característica deciden se o movemento é subamortecido, crítico ou sobreamortecido.
- 7.2. Oscilacións forzadas e resonancia: m x” + c x’ + k x = F₀ cos ωt: réxime transitorio e estacionario, curva de resposta en frecuencia, resonancia e batidos.
- 7.3. Coeficientes indeterminados: solución xeral = homoxénea + particular: Forma do ensaio para a solución particular, caso resonante (multiplicar por x) e familia de solucións y_h + y_p.
- 7.4. Circuíto RLC: a mesma ecuación que o resorte: L q” + R q’ + q/C = E(t): carga e intensidade con fonte continua ou alterna; analoxía electromecánica.
- 7.5. A transformada de Laplace: F(s) é a área baixo e^{−st} f(t): para cada s un número. Converxencia para s grande, abscisa de converxencia e traslación.
- 7.6. Función de transferencia: polos, resposta e diagrama de Bode: G(s) = 1/(ms² + cs + k): os polos determinan a resposta ao escalón e o diagrama de Bode (ganancia e fase).
Tema 8. Métodos de series de potencias
- 8.1. Solucións en serie de potencias e radio de converxencia: Sumas parciais da serie solución de Airy e de Legendre: a serie só converxe ata o punto singular máis próximo.
- 8.2. Método de Frobenius: a ecuación indicial: Os tres casos segundo as raíces indiciais: non difiren nun enteiro, raíz dobre (aparece un logaritmo) e diferenza enteira sen logaritmo.
- 8.3. Funcións de Bessel: modos dun cable suspendido: Os modos de vibración dun cable colgado son X(x) = J₀(2√(λx)); as frecuencias propias veñen dos ceros de J₀.
Tema 9. Sistemas de ecuacións diferenciais
- 9.1. Plano de fases dun sistema lineal: x’ = Ax en dimensión 2: autovalores, rectas de autovectores e órbitas; preme para engadir traxectorias.
- 9.2. Clasificación pola traza e o determinante: Mapa (τ, Δ): selas, nodos, focos e centros separados pola parábola τ² = 4Δ. Move o punto e mira o retrato de fases.
- 9.3. A exponencial matricial e o fluxo: e^{tA} leva cada condición inicial ao seu estado no instante t: deformación dunha figura e comparación coa serie truncada.
- 9.4. Linearización arredor dun equilibrio: Preto dun equilibrio, o sistema non lineal compórtase como x’ = J x, con J a matriz xacobiana. Péndulo, Lotka–Volterra, competición e Van der Pol.
- 9.5. Modos de voo: o rolo holandés: Modelo linearizado de resbalamento e guiñada: autovalores, oscilación pouco amortecida e efecto dun amortecedor de guiñada.
Prácticas
- 10.1. Interpolación: fenómeno de Runge, nós de Chebyshev e splines: Polinomio interpolador con nós equiespaciados ou de Chebyshev, e spline cúbico natural: erro máximo ao aumentar o número de nós.
Toda a información oficial da materia está publicada en moovi.uvigo.gal.